Ana sayfa Genel METAVERSE

METAVERSE

215
0

                       METAVERSE

Değerli okuyucular,  dijital dünyadaki hızlı gelişmeler sık sık yeni kavramlarla tanışmamıza neden oluyor. Üstelik  genelde yabancı kökenli olan bu kavramlar, bir çoğumuz daha onları doğru düzgün telafuz bile edememişken  günlük yaşamımızın ayrılmaz parçası olabiliyorlar. Daha düne kadar İnstagram ,Facebook, Twitter, TikTok , whatsapp  gibi dijital uygulamalar  yaşamımızda yoktu ama şimdi neredeyse onlar olmadan günlük işlerimizi yapamaz olduk.

Bu yazımda yeni  çıkan ve  yukarda saydığımız uygulamalar gibi yaşantımıza girebilecek olan yeni bir uygulamadan ve dolayısıyla yeni bir kavramdan söz edeceğim.METAVERSE. Bu konuyu daha iyi anlatabilmek için öncelikle başka bazı dijital kavramlardan da söz etmemiz gerekecek;

SANAL GERÇEKLİK

Sanal Gerçeklik, (“Virtual Reality) kısaca “VR” olarak da ifade ediliyor.Bu uygulamalar ,kullanan kişinin gerçek hayattan tamamıyla soyutlanmasını sağlayarak onların sanal bir evrenin içindeymişler gibi hissetmelerini sağlıyor. Bu teknolojide  akıllı telefon, tablet ya da bilgisayarların yanında özel gözlükler kullanılarak  insan duyularının kandırılması sağlanıyor.Bu sistemlerde  kullanıcılar başka bir sanal ortamı görebildikleri gibi o sanal ortamdaki sesleri de duyabiliyorlar.Hatta o sanal ortamdaki sanal nesneleri ,haraket  de ettirebiliyorlar.Uçak simülatörleri sanal gerçeklik için örnek olarak verilebilir.

ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK

Artırılmış gerçeklik (“Augmented Reality”) ise kısaca “AR” olarak ifade ediliyor. Bu uygulama kişinin içinde bulunduğu gerçek dünyayı bilgisayar da üretilen  sanal nesnelerle zenginleştiriyor. Bir zamanlar çok yaygın olarak kullanılan “Pokémon GO” arttırılmış gerçeklik için  güzel bir örnekdir. Çünkü bu uygulamada kullanıcıların gerçek  fiziksel dünyasına  dijital nesneler yerleştirilmişdi.İnsanlar bu sanal nesneleri (pokemonları) avlamak için onların bolca yerleştirildikleri gerçek mekanlara gidiyorlardı.

KARMA GERÇEKLİK

Karma Gerçeklik (Mixed Reality) kısaca “MR” olarak ifade ediliyor.Bu teknoloji hem Sanal Gerçekliği hem de Artırılmış Gerçekliği  birleştirerek yeni bir gerçek ortam oluşturuyor. Yani MR, gerçek dünya ile  dijital öğeleri aynı ortamda birleştiririyor. Artırılmış gerçeklikte gerçek ortam oluşturulan sanal objelerle zenginleştiriliyordu.Oysa MR de  sanal objeler ile  kullanıcılar  gerçek zamanlı olarak etkileşime girebiliyorlar.Bunu  yapmak için  giyilebilir bilgisayarlar ve çeşitli cihazlar kullanılıyor.

METAVERSE

Metaverse kavramı , yunancada , “sonra “, “öte” anlamına  gelen “meta” kelimesiyle , İngilizcede evren anlamına gelen “universe” kelimelerinin birleştirilmesi ile üretilmiş bir kavramdır. “Evrenötesi” ya da “Öteki Evren “ şeklinde tercüme edilebilir.

Metaverse uygulamaları yukarıda sözünü ettiğimiz sanal gerçeklik ve artırılmış gerçekliğin birlikte kullanılması temeline dayanıyor.Yani aslında bir karma gerçeklik uygulaması.Ancak metaverse uygulamaları , karma gerçekliğin kullanımını önemli ölçüde zenginleştiriyor. Metaverse , karma gerçeklik uygulamalarının , varolan internet teknolojileri ile , geliştirilmiş olan  üç boyutlu kameralarla , özel gözlükler , özel başlıklar ve daha bir çok dijital teknoloji ile  birlikte kullanılmasıyla  oluşturulan bir sanal evren.İnsanlar kendi sanal ikizlerini  oluşturarak bu   sanal evrende, dolaşabilecekler. Ya da bulundukları ortama  hologram ile üretilmiş sanal nesneleri getirerek  bu sanal görüntülerle etkileşime girip, bu görüntüler üzerinde değişiklikler yapabilecekler.

 

Bu teknolojinin benzerleri  şu an için çoğunlukla oyunlarda kullanılıyor.Ama çok yakın zamanda  insanlar metaverse uygulamalarını kullanarak, belki çalışacaklar, belki bir müzeyi dolaşacaklar, belki bir turistik gezi yapacaklar, belki bir konsere gidecekler, belki de bir mağazada dolaşarak alışveriş yapacaklar.Belki de   ayrı ayrı kıtalarda bulunan arkadaşlarını sanal olarak evlerine  davet ederek aynı ortamdaymış gibi parti yapabilecekler.Hatta isterlerse bu partilerini bir eğlence mekanında  da sanal olarak buluşup yapabilecekler.

Öte yandan bildiğiniz gibi pandemi döneminde iş dünyasındaki insanlar  sıklıkla  Zoom ,Teams, Skype gibi programları kullanarak uzaktan görüntülü olarak toplantılar yaptılar. Metaverse uygulamaları ile bu toplantıları yapanlar da aynı ortamdaymış gibi hissedebilecekler.

Bütün bunlar sanki bir hayal ya da bilim kurguymuş gibi görünüyor. Ancak  çok yakın zamanda hepsinin ve daha fazlasının  gerçekleşeceğini  görebileceğiz. Çünkü dijital dünyanın dev firmaları daha şimdiden bu konuda ciddi mesafeler kat etmiş durumdalar.

Mesela, Microsoft , Teams uygulaması için bir çeşit  metaverse çözümü olarak MESH’i geliştirmiş durumda. Microsoft firması yetkilileri, “Mesh “ uygulaması ile farklı fiziksel ortamlardaki insanlarla yapılan  Teams toplantılarında  katılımcıların avatarlarıyla toplantılara katılabilmelerini hedeflediklerini belirtiyorlar.Öte  yandan Facebook da “HORİZON WORLD” adlı bir uygulama ile Metaverse  sürecini başlatmış durumda.Ayrıca oyun dünyasında da bir çok  firma bu konuda önemli yol almış durumdalar.

İŞ HAYATINA ETKİLERİ

ÜRETİME ETKİLERİ

İş hayatında fiziki olarak yapılabilecek bir çok şeyin sanal ortamlarda , sanal uygulamalarla eksiksiz yapılabilmesi iş hayatındaki bir çok iş sürecinin değişmesine neden olacaktır. Nesnelerin birbirleriyle internet yoluyla iletişim kurdukları Endüstri 4-0 uygulamaları ,  metaverse uygulamaları ile bir başka boyuta ulaşabilecektir. Çünkü insansız ,  hatta karanlık fabrikalarda üretim yapılırken , nesnelerin iletişimine sanal insanlar da katılmış olacaktır.

PERAKENDE SEKTÖRÜNE ETKİLERİ

Metaverse uygulamaları ,  Endüstri 4-0  ‘ın tersine  insanla daha çok ilişkili bir teknolojidir. Bu bakımdan metaverse  teknolojisi iş hayatında , insan faktörünün ve iletişiminin daha yoğun olduğu perakende sektöründe daha çok  kullanım alanına sahip olacaktır. Pandemi döneminde insanların alışveriş yapma alışkanlıkları zaten değişti.Artık insanlar oturdukları yerlerden istedikleri malzemeyi sipariş edebiliyorlar. Metaverse uygulamaları perakende sektörüne uygulandığında, insanlar  yine oturdukları yerlerden istedikleri mağazalarda sanal olarak dolaşarak  da alışverişlerini yapabilecekler. Örneğin bir kullanıcı evinde oturduğu yerde , Amerika’daki bir alışveriş merkezinde sanal olarak dolaşabilecek , beğendiği bir elbiseyi yine sanal olarak üzerinde deneyebilecek ve satın alabilecek.

Dahası insanlar sanal olarak katılacakları toplantılarda,davetlerde ,balolarda  sanal ikizlerine giydirecekleri elbiselere ihtiyaç duyacaklar. İlgili sektörlerin bu konuda da moda ve tasarım süreçlerine hazır olmaları gerekiyor.

Bu örnekler çok fantastik görünebilir.Ancak şu anda bile bir çok bilgisayar oyunlarında kullanıcılar , oyundaki kahramanları için tasarlanmış özel elbise ve aksesuarları online olarak satın almaktalar. Öte yandan son  günlerde ortaya  çıkan NFT adındaki dijital nesne satışları  da gün geçtikçe yaygınlaşmakta.

Dijital dünyada perakendeciliğin şekli hızla değişiyor. Bu radikal değişimleri  adım adım takip etmeyen ve gerekli alt yapıları hazırlamayan perakendeciler önümüzdeki kısa zamanda bu yeniliklerin yaygınlaşmasıyla pazarlarını kaybedebilirler. Bunun farkında olan bazı perakendeciler bu süreci başlatmış durumdalar.Örneğin VIRTUAL IMPERIUM bu konuda önemli yol almış bir sanal perakendeci.Yine Central Retail şirketi , Taylandlı bir Telekom operatörü olan AIS 5G  şirketi  ile iş birliği yaparak birlikte sanal bir alışveriş merkezi kuruyorlar.Metaverse teknolojisinin kullanılacağı bu sanal alışveriş merkezinde 20 uluslararası moda markası  birlikte hizmet verecekler.

IMG_0187.PNG

Dr.Ahmet TEMİROĞLU

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here